Stan zagrożeń w internecie znajduje się obecnie na poziomie standardowym. Nie występują duże epidemie a eksperci z Kaspersky Lab nie zanotowali żadnych poważnych incydentów związanych z bezpieczeństwem. Poziom zagrożenia: 1

Eksperyment psychologiczny

Josh Phillips
Kaspersky Lab Expert
Dodany 23 września 2009, 10:07 CEST

Panika związana z aplikacją Fan Check, która rzekomo jest wirusem, skłoniła mnie do zastanowienia się nieco nad psychologią człowieka. Ostatnio w sieci krążyły przeróżne plotki: w zależności od źródła można było dowiedzieć się, że Fan Check, aplikacja dla Facebooka, była w rzeczywistości szkodliwym programem, nie była szkodliwym programem, była żartem... Gdy się nad tym zastanawiałem, przypomniał mi się kontrowersyjny eksperyment psychologiczny.

W 1963 roku Stanley Milgram, psycholog z Yale, opublikowal artykuł w Journal of Abnormal and Social Psychology, w którym opisał wyniki swojego badania dotyczącego reagowania na ludzi posiadających autorytet. Uczestnikom eksperymentu Milgrama kazano poddawać wstrząsom elektrycznym (o coraz większym natężeniu) osobę znajdującą się w osobnym pomieszczeniu po udzieleniu przez nią niepoprawnej odpowiedzi na pytanie. Uczestnicy eksperymentu dowiedzieli się również, że osoba poddawana wstrząsom ma problemy z sercem. W rzeczywistości wstrząsy elektryczne nie były aplikowane, jednak po wciśnięciu przycisku, który miał aktywować wstrząsy, słychać było nagraną wcześniej reakcję - od krzyków poprzez błaganie o zaprzestanie poddawania wstrząsom, po ciszę. Wielu uczestników eksperymentu aplikowało wstrząsy aż do "maksymalnego natężenia", nawet gdy nie czuli się z tym dobrze.

Eksperyment Milgrama wyraźnie pokazał, że gdy ktoś każe nam coś zrobić, zazwyczaj robimy to, nawet gdy jest to niezgodne z naszymi wewnętrznymi wartościami. Nasi przeciwnicy, twórcy szkodliwego oprogramowania, znają podstawy psychologii i wiedzą, że zasada ta obowiązuje również w świecie cyfrowym. Najnowszy "eksperyment", w którym wysłali użytkownikom Facebooka wiadomości, prosząc ich, aby ostrzegli swoich przyjaciół o wirusie "Fan Check", był udany. Ludzie zrobili dokładnie to, co kazał im ktoś inny.

Naturalnie przypadek ten nie jest w pełni analogiczny do badania opisanego wyżej; ci, którzy ostrzegli swoich przyjaciół, nie wiedzieli, że mogą wyrządzić tym jakąkolwiek szkodę, i prawdopodobnie sądzili, że pomagają. Jednak zachowanie to przypomina skłonność do "ślepego posłuszeństwa", które wykazał w swoim eksperymencie Milgram.

Zachowanie zaprezentowane w eksperymencie Milgrama zostało odtworzone w realnym, nielaboratoryjnym świecie. Granice między światem fizycznym a cyfrowym coraz bardziej zamazują się. Na razie panika związana ze szkodliwym oprogramowaniem siana jest w większości nieświadomie. Zauważyliśmy jednak pojawienie się i wzrost liczby przypadków cyberzastraszania oraz innych nieprzyjemnych zachowań. Ile czasu upłynie, zanim internauci zaczną świadomie działać wbrew własnym wartościom tylko dlatego, że ktoś im tak kazał?