Stan zagrożeń w internecie znajduje się obecnie na poziomie standardowym. Nie występują duże epidemie a eksperci z Kaspersky Lab nie zanotowali żadnych poważnych incydentów związanych z bezpieczeństwem. Poziom zagrożenia: 1

Dzieci online: przepis na bezpieczeństwo

Tagi:

Każdego roku coraz więcej dzieci, również w wieku przedszkolnym, odkrywa internet. Wielu rodziców doskonale zdaje sobie sprawę z zagrożeń, jakie czają się online, i chce chronić swoje pociechy przed szkodliwymi treściami, takimi jak zdjęcia pornograficzne czy prezentujące przemoc, strony promujące zażywanie narkotyków czy inne nielegalne aktywności. Ale co robią w tym celu?   

Oprogramowanie bezpieczeństwa

Aby pomóc rodzicom, którzy obawiają się o bezpieczeństwo swoich dzieci online, twórcy oprogramowania bezpieczeństwa oferują wyspecjalizowane rozwiązania kontroli rodzicielskiej. Współczesne programy z kategorii kontroli rodzicielskiej potrafią filtrować zawartość według kategorii, a ich skuteczność może sięgać nawet 99,9%. Rodzice mają nawet możliwość wyboru kategorii stron, których nie mogą oglądać ich dzieci.  

Jednak nie wszyscy rodzice wiedzą, jakie rodzaje niepożądanych stron odwiedzają ich dzieci i jak często. Moduł Kontroli Rodzicielskiej firmy Kaspersky Lab skanuje zawartość strony internetowej, do której dziecko próbuje uzyskać dostęp. Jeżeli strona należy do jednej z 14 kategorii modułu, zostaje wysłane powiadomienie do sieci KSN (nie naruszając przy tym prywatności użytkownika). Dostęp do zasobu zostaje zablokowany tylko wtedy, gdy rodzice zaznaczyli odpowiednią kategorię jako niepożądaną.    

Statystyki KSN oparte na powiadomieniach z modułu Kontroli Rodzicielskiej pozwalają określić, które kategorie stron zawierające nieodpowiednie treści są najczęściej odwiedzane przez dzieci. Informacje te są gromadzone anonimowo z komputerów, na których został włączony moduł Kontroli Rodzicielskiej, niezależnie od tego, czy kategoria ta została zaznaczona przez rodziców jako niepożądana (tj. czy jest blokowana przez Kontrolę Rodzicielską) czy nie.

Dla celów naszej analizy wybraliśmy następujące 10 kategorii:

  1. Pornografia, materiały erotyczne
  2. Nielegalne oprogramowanie
  3. Narkotyki
  4. Przemoc
  5. Wulgarny język
  6. Broń
  7. Hazard
  8. Anonimowe serwery proxy
  9. Systemy płatności
  10. Gry online

Podczas porównywania częstotliwości odwiedzania stron z tych 10 kategorii wykorzystaliśmy dane pochodzące z kilku państw zachodnioeuropejskich, Stanów Zjednoczonych, Meksyku, Australii, Japonii, Chin oraz Rosji. Zaprezentowane odsetki odpowiadają udziałowi odwiedzin stron z danej kategorii względem łącznej liczby odwiedzin stron z wszystkich 10 wybranych kategorii w każdym państwie. 

10 kategorii: wariacje regionalne

Poniżej przedstawiamy diagram kołowy, który ilustruje, jak w państwach zachodnioeuropejskich rozkładała się odwiedzalność stron z 10 wybranych kategorii zawierających nieodpowiednie dla dzieci treści: 

children_internet_en_1_sm.png
Udział odwiedzin stron zawierających nieodpowiednie treści, Europa Zachodnia, styczeń-maj 2014   

Wykres powyżej obrazuje sytuację w regionie jako całości. Trzeba jednak pamiętać, że każde państwo w regionie posiada własną specyfikę.

Dane dla Wielkiej Brytanii są najbardziej zbliżone do ogólnych statystyk. Z wszystkich państw zachodnioeuropejskich Wielka Brytania (oraz Hiszpania) odnotowały najwyższy odsetek odwiedzin stron z kategorii Przemoc (4,8%).

children_internet_en_2_sm.png
Udział odwiedzin stron zawierających nieodpowiednie treści, Wielka Brytania, styczeń-maj 2014

W Niemczech kategoria Gry online (41,1%) była najpopularniejsza w regionie, plasując się na pierwszym miejscu pod względem liczby odwiedzin.  

children_internet_en_3_sm.png
Udział odwiedzin stron zawierających nieodpowiednie treści, Niemcy, styczeń-maj 2014

We Francji udział kategorii Pornografia, materiały erotyczne (68,9%) przewyższa średnią dla regionu.

children_internet_en_4_sm.png
Udział odwiedzin stron zawierających nieodpowiednie treści, Francja, styczeń-maj 2014

Hiszpania odnotowała najwyższy odsetek odwiedzin stron z kategorii nielegalne oprogramowanie (24%) w Europie Zachodniej. Ponadto, Hiszpania i Wielka Brytania znalazły się na szczycie europejskiego rankingu w kategorii Przemoc (4,8%). 

children_internet_en_5_sm.png
Udział odwiedzin stron zawierających nieodpowiednie treści, Hiszpania, styczeń-maj 2014

Włochy prowadzą w kategorii Hazard (15,7%), Broń (13,7%) oraz systemy płatności (5,1%)

children_internet_en_6_sm.png
Udział odwiedzin stron zawierających nieodpowiednie treści, Włochy, styczeń-maj 2014

Ogólnie, statystyki ze Stanów Zjednoczonych nie różnią się znacząco od danych europejskich, mimo że odsetek odwiedzin stron internetowych z kategorii Przemoc (7%) jest wyższy niż w państwach zachodnioeuropejskich.

children_internet_en_7_sm.png
Udział odwiedzin stron zawierających nieodpowiednie treści, Stany Zjednoczone, styczeń-maj 2014

W Meksyku kategoria Przemoc (8,6%) odnotowała jeszcze wyższy udział, plasując się na drugim miejscu w rankingu dla tego państwa.     

children_internet_en_8_sm.png
Udział odwiedzin stron zawierających nieodpowiednie treści, Meksyk, styczeń-maj 2014

Spośród wszystkich analizowanych państw Meksyk stanowi lidera w kategoriach Narkotyki (2,1%) i Anonimowe serwery proxy (1,8%). 

Zakazany owoc

Kategorie tradycyjnie uznawane za najbardziej niepożądane dla dzieci to: Pornografia, Przemoc i Narkotyki.

Zdjęcia dla dorosłych

Pornografia stanowi najbardziej oczywistą z wszystkich kategorii niechcianych stron i jest najczęściej oznaczana przez rodziców jako zakazana. Jednocześnie, w niemal wszystkich państwach kategoria ta znajduje się zwykle na pierwszym miejscu rankingu powiadomień pochodzących z modułu Kontrola Rodzicielska, pozostawiając inne kategorie daleko w tyle.  

children_internet_en_9_sm.png
Odsetek odwiedzin stron z kategorii Pornografia, materiały erotyczne

Jak widać na wykresie powyżej, państwa o największej odwiedzalności stron zawierających treści pornograficzne i erotyczne to Japonia i Francja.   

Treści erotyczne i pornograficzne w internecie koncentrują się głównie na wyspecjalizowanych stronach, które ostrzegają odwiedzających, że zawierają materiały przeznaczone dla dorosłych. Jednak tego rodzaju zdjęcia i teksty znaleźć można również w tej czy innej formie na portalach randkowych, publicznych forach i na niemal wszystkich portalach społecznościowych.    

children_internet_en_10_sm.png

Nawet najbardziej niewinnie wyglądające strony internetowe mogą zawierać baner pornograficzny, który znalazł się tam za pośrednictwem sieci reklamowej.  

Nawet strony edukacyjne i encyklopedie mogą zawierać niechcianą zawartość. Na przykład, w Wikipedii nietrudno znaleźć strony poświęcone różnym praktykom seksualnym, w tym szczególnie lubieżnym aktom seksualnym.   

children_internet_en_11_sm.png

Ochrona dzieci przed przypadkowym kontaktem z treściami pornograficznymi nie stanowi dużego wyzwania, ponieważ są one łatwo identyfikowane przez systemy kontroli rodzicielskiej.  

Jeżeli chodzi o banery pornograficzne na stronach publicznych, można je zablokować przy użyciu modułów anti-banner, które są instalowane oddzielnie lub stanowią element pakietu antywirusowego.

Przemoc

Kolejna kategoria stron, które bez wątpienia są niepożądane, a nawet niebezpieczne dla dzieci, nosi nazwę Przemoc. Sieć jest miejscem, w którym można znaleźć prawie wszystko, w tym sceny rozczłonkowywania ludzi i zwierząt, opisy tortur, zdjęcia martwych ludzi, wskazówki podpowiadające jak popełnić samobójstwo czy zdjęcia z egzekucji.   

Podobnie jak w przypadku pornografii, większość treści związanych ze śmiercią i przemocą skupia się na wyspecjalizowanych stronach internetowych przeznaczonych dla osób, które kręcą takie rzeczy. Wszystkie te rodzaje zasobów są wykrywane przez Kontrolę Rodzicielską.

children_internet_en_12_sm.png
Odsetek odwiedzin stron z kategorii Przemoc

Największy odsetek odwiedzin stron z kategorii Przemoc odnotowuje się w Meksyku i Stanach Zjednoczonych, w Europie natomiast w Wielkiej Brytanii i Hiszpanii.

Według statystyk modułu Kontroli Rodzicielskiej, popularność stron z tej kategorii jest stosunkowo niewielka. Trzeba jednak pamiętać, że trafienie na nie przez przypadek jest prawie niemożliwe – muszą być wyszukiwane świadomie. Dlatego też nawet niewielki odsetek odwiedzin stron z tej kategorii powinien być traktowany przez rodziców jako alarm ostrzegawczy. Na szczęście, wiele portali i stron internetowych, które opisują, jak popełnić samobójstwo, są już zablokowane na mocy prawa w wielu państwach.  

Narkotyki

Jakiś czas temu narkotyki stanowiły główny problem dla ekspertów zaniepokojonych kwestią ochrony dzieci w internecie. W tym czasie w sieci można było łatwo znaleźć wiele metod sporządzania narkotyków, instrukcje dotyczące ich zażywania, jak również materiały gloryfikujące tę używkę.  Tego rodzaju informacje są bardzo niebezpieczne, ponieważ niektóre narkotyki można wyprodukować z powszechnie dostępnych składników, bez trudu znajdując odpowiednie informacje w internecie, przez co stają się one dostępne dla niemal każdego.    

Jak tylko władze uświadomiły sobie ten problem, zaczęły blokować niebezpieczne informacje dotyczące narkotyków. Jeśli dołączymy do tego stosowanie Kontroli Rodzicielskiej, szanse na znalezienie w internecie  informacji na temat narkotyków zostaną zminimalizowane. Ważne jest, aby rodzice zaznaczyli odpowiednią kategorię w module: w tym przypadku Kontrola Rodzicielska nie tylko kategoryzuje, ale również blokuje dostęp dzieci do stron zawierających niebezpieczne treści.

children_internet_en_13_sm.png
Odsetek odwiedzin stron w kategorii Narkotyki

Strony należące do kategorii Narkotyki – podobnie jak w przypadku kategorii Przemoc – są najczęściej odwiedzane w Meksyku i Stanach Zjednoczonych. Wielka Brytania zajmuje pod tym względem trzecie miejsce.

Jednak nie wszystkie treści mogą być identyfikowane jako „Narkotyki”. Internet zawiera zdjęcia, które przedstawiają zażywanie narkotyków w pozytywnym świetle (tzw. obrazki inspiracyjne).

children_internet_en_14_sm.png

Zagrożenie, jakie stanowią dla dzieci takie treści, łagodzi w pewnym stopniu fakt, że strona hostingowa ponosi odpowiedzialność za filtrowanie tego rodzaju obrazów. Najpopularniejsze strony ograniczają dostęp do tego rodzaju zawartości.    

Nietypowe zbiegi okoliczności

Statystyki oparte na powiadomieniach z Kontroli Rodzicielskiej nie tylko uwypuklają różnice, ale również pokazują niektóre interesujące zbiegi okoliczności.

Na dane dotyczące odwiedzania przez dzieci stron z 10 wybranych kategorii mogą mieć wpływ zwyczaje i wiedza rodziców. Na przykład, nielegalne oprogramowanie jest szczególnie popularne w Chinach, gdzie kategoria ta znacznie wyprzedza pozostałe w rankingu. 

children_internet_en_15_sm.png
Odsetek odwiedzin stron z kategorii nielegalne oprogramowanie 

Chociaż udział kategorii nielegalne oprogramowanie jest znacznie mniejszy w innych państwach (tylko Hiszpania wyróżnia się pod tym względem), zalecamy aktywowanie tej kategorii w module Kontrola Rodzicielska, ponieważ strony oferujące nielegalne oprogramowanie często rozprzestrzeniają również szkodliwe oprogramowanie. 

Poziom zainteresowania stronami należącymi do różnych kategorii różni się w zależności od państwa, można jednak wyróżnić pewne powiązania pomiędzy kategoriami. Odsetkowi stron z kategorii Przemoc odwiedzanych w różnych państwach towarzyszą podobne fluktuacje w kategorii Narkotyki. Zależność tą obserwujemy we wszystkich państwach na naszej liście z wyjątkiem Hiszpanii i Rosji.    

children_internet_en_16_sm.png

O ile statystyki dla tych dwóch kategorii wpisują się w panujące przekonanie, że narkotyki i przemoc łączą się ze sobą, drugie powiązanie okazało się dość nieoczekiwane: w różnych państwach zależność między poziomem zainteresowania kategorią Hazard oraz kategorią Broń była niemal identyczna. 

children_internet_en_17_sm.png

Wyjątkiem, co wyraźnie widać na powyższym wykresie, jest Rosja. Dalsza analiza wykazała, że niespodziewanie wysoki poziom zainteresowania kategorią Broń może być spowodowany zainteresowaniem kategorią Gry online w tym państwie.   

Zagrożenia związane z komunikacją

Oprócz niepożądanej treści dzieci mogą napotkać inne rzeczy online, które są równie szkodliwe dla ich umysłu. Wiele dzieci spędza dzisiaj więcej czasu w sieci niż bawiąc się na podwórku. Wykorzystują to różni przestępcy i generalnie nieprzyjemne typy. Dzieci bawiące się na zewnątrz znajdują się zazwyczaj pod opieką dorosłych lub są w otoczeniu kolegów – co zwykle skutecznie chroni je przed niechcianą uwagą. Przechodnie mogą zauważyć, jeśli ktoś wykazuje zbytnie zainteresowanie dzieckiem lub istnieje ryzyko, że zastosuje przemoc. W internecie dziecko może natknąć się na potencjalnych złoczyńców, którzy są przekonani o swojej anonimowości i w efekcie postępują bardziej bezczelnie.        

Pedofile

Internet to miejsce, w którym pedofile mogą czaić się na dzieci na portalach społecznościowych, forach, czatach oraz innych zasobach umożliwiających bezpośrednią komunikację z potencjalną ofiarą. Działają na różne sposoby. Niektórzy otwarcie deklarują swoje zamiary, proponując dziecku różne korzyści materialne w zamian za przysługi seksualne. Inni poświęcają trochę więcej czasu, aby „urobić” dziecko, stopniowo nakłaniając je do osobistego spotkania, podczas którego molestują seksualnie swoją ofiarę. O ile pierwszy typ można łatwo rozpoznać i obronić się przed nim, ten drugi jest o wiele bardziej niebezpieczny, ponieważ nie ujawnia od razu swoich zamiarów.      

Moduł Kontroli Rodzicielskiej chroni dzieci przed pedofilami online poprzez wykorzystanie np. prostego detektora rozmów. Jeżeli twoje dziecko otrzyma nieprzyjemne wiadomości, detektor rozpozna konkretne słowa lub frazy i wyśle rodzicom ostrzeżenie o podejrzanej wiadomości przychodzącej. Rodzice otrzymują również powiadomienia o nowych znajomych swoich dzieci na portalach społecznościowych. Wszystko to pomaga zidentyfikować potencjalnego pedofila i podjąć odpowiednie środki w celu zablokowania ich aktywności.

Cybernękanie

W wielu państwach dzieci, a zwłaszcza małoletni, często stanowią cel cybernękania. Osoby nękające wykorzystują wszelkie możliwe kanały komunikacji: portale społecznościowe, fora, czaty i komunikatory internetowe, które mogą przysporzyć ofierze sporego cierpienia psychicznego, które może prowadzić do szkód na psychice, a nawet samobójstwa.       

children_internet_en_18.png
Scena z filmu Cyberbully

Agresorami mogą być znajomi ofiary (koledzy z klasy, sąsiedzi, znajomi online itd.) lub zupełnie obce osoby. Na przykład po obejrzeniu zdjęcia ofiary online agresorzy mogą wykorzystać anonimowość, jaką zapewnia im internet, aby zaatakować ofiarę dla zabawy, a nawet włączyć innych agresorów do różnych społeczności internetowych.

Nękanie może przybrać różne formy: inwektywy wysyłane za pośrednictwem prywatnych wiadomości, publikacja prowokacyjnych materiałów lub ujawnianie poufnych informacji. Nękanie może mieć również różne cele: od żartów wśród nastolatków po doprowadzenie ofiary do popełnienia samobójstwa.   

Zwalczanie cybernękania nie jest prostą sprawą z technicznego punktu widzenia, co oznacza, że Kontrola Rodzicielska nie jest szczególnie skuteczna. Jednocześnie, dzieci często same nie potrafią poradzić sobie z gnębicielami i rzadko zwracają się o pomoc do dorosłych. Może to być spowodowane groźbami ze strony gnębicieli lub tym, że nie ufają nikomu wystarczająco, aby powiedzieć o całej sprawie. A zatem relacje dziecka z rodzicami odgrywają najważniejszą rolę, jeśli chodzi o ochronę przed cybergnębicielami.

Jak się chronić

Rodzice muszą zrozumieć, że to wyłącznie na nich spoczywa obowiązek ochrony swoich dzieci przed ciemnymi zakątkami internetu. Niewiele mam czy tatusiów może pozwolić sobie na to, aby być razem ze swoim dziećmi, podczas gdy te korzystają z komputera. Dlatego też stosowanie oprogramowania określanego jako kontrola rodzicielska stało się koniecznością.    

Kontrola Rodzicielska to rozbudowane narzędzie, które może chronić dziecko przed zagrożeniami i niechcianymi informacjami w internecie. Jednak rodzice nie powinni zdawać się całkowicie na oprogramowanie w każdej sytuacji. Muszą mieć świadomość, że ponoszą odpowiedzialność za bezpieczeństwo swoich dzieci i nie mogą całkowicie polegać na zabezpieczeniach technicznych. Uświadomienie dzieciom zagrożeń online jest również niezwykle istotne z tego względu, że internet nieuchronnie odegra istotną rolę w ich życiu.     

Nie pozostawiaj swojego dziecko samemu sobie, aby zmierzyło się z bezkresem internetu!

Bezpieczeństwo dziecka w internecie = nadzór rodziców + Kontrola Rodzicielska.

Jako eksperci i twórcy systemów kontroli rodzicielskiej nadal będziemy udoskonalać narzędzia ochrony oraz zabezpieczenia przed cyberzagrożeniami w celu zapewnienia naszym dzieciom maksymalnego bezpieczeństwa w internecie.