Stan zagrożeń w internecie znajduje się obecnie na poziomie standardowym. Nie występują duże epidemie a eksperci z Kaspersky Lab nie zanotowali żadnych poważnych incydentów związanych z bezpieczeństwem. Poziom zagrożenia: 1

Mali użytkownicy w dużej sieci

Dodany 1 czerwca 2016, 12:26 CEST
Tagi:

Dzieci wykorzystują Internet do takich celów jak: odrabianie pracy domowej, nawiązywanie i utrzymywanie kontaktów towarzyskich, oglądanie filmów i kreskówek, granie w gry itd. Ale, jak wiadomo, surfowanie po sieci może być niebezpieczne. W celu sprawowania kontroli nad aktywnością online swoich dzieci wielu rodziców wykorzystuje wyspecjalizowane oprogramowanie - tzw. kontrolę rodzicielską.

Takie oprogramowanie zazwyczaj potrafi "pilnować", jak długo dziecko przebywa online lub korzysta z komputera, jakie aplikacje mogą być uruchamiane i jakie prywatne dane - ujawniane. Jednak jedną z najważniejszych funkcji kontroli rodzicielskiej jest możliwość ograniczania dostępu do zasobów sieciowych zawierających niepożądane treści.

W artykule tym zbadano statystyki dotyczące odwiedzanych przez dzieci stron internetowych zawierających treści określonej kategorii. W tym celu wykorzystano statystyki Kaspersky Security Network (KSN) oparte na powiadomieniach modułu Kontrola rodzicielska zawartego w produktach Kaspersky Lab. Statystyki te pozwoliły określić, które kategorie niepożądanych stron internetowych są najczęściej odwiedzane przez dzieci.

W jaki sposób gromadzone są dane statystyczne

Moduł Kontroli rodzicielskiej firmy Kaspersky Lab skanuje zawartość strony internetowej, którą próbuje odwiedzić dziecko. Jeśli strona ta należy do jednej z 14 kategorii wyszczególnionych w module, zostaje powiadomiony system KSN (nie są podawane żadne dane osobiste, przestrzegana jest poufność użytkownika).

Odmowa dostępu do takiej strony następuje jedynie wtedy, gdy rodzice zaznaczyli odpowiednią kategorię w ustawieniach produktu. Dane statystyczne są gromadzone w sposób anonimowy, niezależnie od tego, czy rodzice zaznaczyli daną kategorię (tzn. czy kategoria ta jest blokowana przez Kontrolę rodzicielską).

Należy zaznaczyć, że statystyki te nie uwzględniają danych dotyczących urządzeń mobilnych.

Obecnie sieć WWW jest filtrowana dla następujących kategorii treści:

  • Internetowe media komunikacyjne (portale społecznościowe, komunikatory internetowe, czaty i fora)
  • Treści dla dorosłych
  • Alkohol, tytoń, narkotyki
  • Broń, materiały wybuchowe, pirotechnika
  • Przekleństwa
  • Hazard, loterie, totalizator
  • Gry komputerowe
  • Handel elektroniczny
  • Oprogramowanie, treści audio i wideo
  • Przekierowanie żądań HTTP
  • Rekrutacja
  • Religie, stowarzyszenia religijne
  • Media informacyjne

Do analizy wybraliśmy 12 pierwszych kategorii. Zdecydowaliśmy się pominąć „Religię" i „Media informacyjne", ponieważ kategorie te zostały dodane dopiero niedawno i nie zostały zgromadzone jeszcze wystarczające dane statystyczne.

Sytuacja globalna

Najpierw przyjrzyjmy się statystykom globalnym.

kidsinternet_eng_1_auto.jpg

Globalny podział powiadomień Kontroli rodzicielskiej według 12 kategorii stron internetowych, kwiecień 2015 - kwiecień 2016.

Z diagramu powyżej wynika, że dzieci na całym świecie spędzają najwięcej czasu, korzystając z portali społecznościowych i komunikatorów internetowych, grając w gry komputerowe, a będąc online regularnie stykają się z tematem alkoholu, tytoniu i narkotyków. Rzadziej, zarówno dzieci jak i nastolatkowie, odwiedzają sklepy online, oglądają filmy i słuchają muzyki online, czasami stykają się z wulgarnym językiem, a okazjonalnie odwiedzają strony pornograficzne (być może przypadkiem).

Są to średnie dane statystyczne dla całego świata. Ale czy są takie same dla wszystkich regionów i państw? Okazuje się, że nie.

Różnice regionalne

Do celów porównania wybraliśmy pięć najpopularniejszych kategorii stron internetowych z globalnego rankingu i zbadaliśmy różnice między nimi dla pięciu regionów:

  • Ameryki Północnej (Stanów Zjednoczonych i Kanady)
  • Europy Zachodniej (Austrii, Belgii, Wielkiej Brytanii, Niemiec, Irlandii, Hiszpanii, Włoch, Liechtensteinu, Luksemburga, Monaco, Portugalii, Francji, Szwajcarii i Szwecji)
  • Wspólnoty Niepodległych Państw (Rosja, Kazachstan, Białoruś, Ukraina)
  • Ameryki Łacińskiej (Argentyna, Brazylia, Meksyk)
  • Dalekiego Wschodu (Chiny, Singapur, Hong Kong, Tajwan, Japonia, Korea Południowa).

Wyniki porównania ukazano poniżej:

kidsinternet_eng_2_auto.jpg

Stosunek poszczególnych powiadomień Kontroli rodzicielskiej dla 5 najpopularniejszych kategorii w różnych regionach

W Ameryce Północnej dzieci odwiedzają portale społecznościowe, korzystają z komunikatorów internetowych, czatów i forów rzadziej niż średnio na całym świecie, za to większe zainteresowanie wykazują grami komputerowymi. 

Sytuacja w Europie Zachodniej jest bardzo podobna do tej w Ameryce Północnej.

We Wspólnocie Niepodległych Państw dzieci i nastolatkowie są mniej zainteresowani zakupami online niż w innych regionach.

W Ameryce Łacińskiej, jak również we Wspólnocie Niepodległych Państw, internetowe media komunikacyjne cieszą się dużą popularnością wśród dzieci i nastolatków, podczas gdy gry komputerowe są mniej popularną rozrywką w porównaniu z innymi regionami.

Inaczej przedstawia się sytuacja na Dalekim Wschodzie. Portale społecznościowe są niemal równie popularne jak w krajach zachodnich, ale dzieci nie spędzają tak wiele czasu na grach komputerowych online (co może mieć związek z popularnością konsol do gier). Zamiast tego częściej odwiedzają sklepy internetowe, takie jak japoński Rakuten, amazon.co.jp, Uniqlo czy Taobao w Chinach.

Różnice między państwami

Odkryliśmy, że różnice w popularności kategorii stron internetowych występują nawet między państwami w obrębie tego samego regionu. W celu porównania sytuacji w różnych państwach do najpopularniejszej piątki dodaliśmy kategorię „Treści dla dorosłych”. Zacznijmy od tej kategorii.

Treści dla dorosłych

Mówiąc o bezpieczeństwie dzieci online, nie sposób pominąć tematu pornografii – to najgorszy koszmar dla milionów rodziców. Przez pewien czas kategoria ta znajdowała się na szczycie rankingu, ale sytuacja zmieniła się na lepsze. Ze statystyk Kontroli rodzicielskiej Kaspersky Lab wynika, że dzieci z całego świata coraz rzadziej odwiedzają strony pornograficzne i erotyczne, portale randkowe dla dorosłych czy internetowe sex shopy.   

kidsinternet_eng_3_auto.jpg

Popularność kategorii Treści dla dorosłych" na świecie, styczeń 2015 - kwiecień 2016, na podstawie statystyk modułu Kontroli rodzicielskiej Kaspersky Lab

Nie można jednak wykluczyć możliwości odwiedzania przez dzieci stron z treściami dla dorosłych z urządzeń mobilnych: łatwiej jest im oglądać filmy porno na swoim telefonie, na którym nie zainstalowano żadnych narzędzi kontroli rodzicielskiej, niż na komputerze, który jest ściśle monitorowany przez rodziców.  

Dzieci w Chinach wykazują największe zainteresowanie stronami zawierającymi treści dla dorosłych. Dzieci z Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych oraz Rosji rzadziej odwiedzają takie strony.

kidsinternet_eng_4_auto.jpg

Popularność kategorii Treści dla dorosłych" w różnych krajach, kwiecień 2015 - kwiecień 2016, na podstawie statystyk modułu Kontroli rodzicielskiej Kaspersky Lab

Według statystyk Kontroli rodzicielskiej Kaspersky Lab, najpopularniejszą stroną dla dorosłych we wszystkich regionach jest www.xvideos[.]com. Jeśli moduł Kontroli rodzicielskiej został tak skonfigurowany, aby blokował dostęp do stron z treściami dla dorosłych, wtedy próba odwiedzenia tej strony przez dziecko zakończy się wyświetleniem komunikatu ostrzegającego. Należy podkreślić, że Safe Kids, nowy produkt Kaspersky Lab, działa również na urządzeniach mobilnych:

kidsinternet_eng_5.png

Powiadomienie Safe Kids na urządzeniu mobilnym

Jeśli chcesz ochronić swoje dziecko przed treściami dla dorosłych, zablokuj tę kategorię w module kontroli rodzicielskiej.

Internetowe media komunikacyjne

67% wszystkich odwiedzin dotyczyło stron internetowych należących do kategorii „Internetowe media komunikacyjne”, do której należą portale społecznościowe, komunikatory internetowe, czaty i fora.

Jak można było się spodziewać, portale społecznościowe stanowią najpopularniejsze strony internetowe wśród dzieci na całym świecie – pozwalają im rozmawiać z przyjaciółmi, prowadzić coś w rodzaju pamiętnika, udostępniać swoje zdjęcia i filmy jak również dokonywać zakupów online, grać w gry i oglądać kreskówki czy filmy. Z drugiej strony, portale społecznościowe zawierają mnóstwo treści, których dzieci nie powinny oglądać: na niektórych z nich można znaleźć pornografię czy kupić narkotyki.

Najczęściej odwiedzanymi stronami z tej kategorii są Facebook, Twitter, YouTube and Pinterest. W mniejszym stopniu dzieci odwiedzają również Instagram oraz internetową wersję komunikatora WhatsApp. 

Według danych KSN, w ciągu ostatniego półtora roku dzieci i nastolatkowie spędzali mniej czasu na rozmowach z przyjaciółmi online ze swoich komputerów.

kidsinternet_eng_6_auto.jpg

Popularność kategorii Internetowe media komunikacyjne" na świecie, styczeń 2015 - kwiecień 2016, na podstawie statystyk modułu Kontroli rodzicielskiej Kaspersky Lab

Przypuszczamy, że wynika to z rosnącej popularności internetu mobilnego. Obecnie, urządzenia mobilne są coraz częściej wykorzystywane do komunikacji online, zwłaszcza w krajach rozwiniętych. Jednak problem ten wykracza poza zakres tej analizy, która obejmuje statystyki wykryć przy użyciu moduły Kontroli rodzicielskiej dokonanych na komputerach; przedstawione tu dane nie uwzględniają, ile razy w ciągu dnia dzieci i nastolatkowie odwiedzają swoje konta na portalach społecznościowych z urządzeń mobilnych. Warto wspomnieć, że dostęp do komunikatorów internetowych, takich jak Telegram czy Viber, dzieci również uzyskują głównie z urządzeń mobilnych. Innymi słowy, dzieci, a zwłaszcza nastolatkowie, są znacznie bardziej aktywne, niż sugerują statystyki, jeśli chodzi o oba rodzaje komunikacji online (tj. przy użyciu urządzenia mobilnego i komputera).  

kidsinternet_eng_7_auto.jpg

Popularność kategorii Internetowe media komunikacyjne" w różnych państwach, kwiecień 2015 - kwiecień 2016, na podstawie statystyk modułu Kontroli rodzicielskiej Kaspersky Lab

Internetowe media komunikacyjne są najpopularniejsze w Meksyku, Brazylii, Rosji i we Włoszech, natomiast najmniej popularne w Chinach, Niemczech i Wielkiej Brytanii.

Przypuszczamy, że w przypadku Chin wynika to z cenzurowania przez państwo treści internetowych, natomiast w Niemczech i Wielkiej Brytanii ma związek z powszechną obecnością technologii mobilnych oraz smartfonów w codziennym życiu dzieci w wieku szkolnym.  

Nie ma w tym nic złego – technologie sprawiają, że żyjemy wygodniej, a możliwość komunikacji z kimś, kto znajduje się na drugim krańcu świata, wydaje się magią! Jednak każda magia ma swoją ciemną moc. Osoby molestujące dzieci, oszuści, trole, zboczeńcy czy inne nieprzyjemne typy mogą zniszczyć życie dziecka lub nastolatka, który nie przestrzega zasad postępowania obowiązujących na portalach społecznościowych.

Gry komputerowe

Dzieci od zawsze grały w gry. Jednak w ostatnich dekadach gry w realnym życiu zostały niemal całkowicie zastąpione przez gry komputerowe.

Dzisiejsze gry komputerowe to produkty, które cechuje wysoki stopień zaawansowania technicznego; są to realistyczne, społecznościowe, wciągające, spektakularne dzieła projektantów oraz autorów scenariuszy. Nie jest dużą niespodzianką, że portale poświęcone grom znajdują się na drugim miejscu pod względem popularności wśród dzieci i nastolatków na całym świecie.  

kidsinternet_eng_8_auto.jpg

Popularność kategorii Internetowe media komunikacyjne" w różnych państwach, kwiecień 2015 - kwiecień 2016, na podstawie statystyk modułu Kontroli rodzicielskiej Kaspersky Lab

Gry komputerowe są najmniej popularne w Japonii, we Włoszech i w Meksyku. Jednak przyczyny tego są różne w tych państwach. W Japonii popularne są konsole gier, takie jak Sony PlayStation i Nintendo, gdzie są produkowane. W Meksyku i we Włoszech, jak wynika z naszych statystyk, dzieci i nastolatkowie wolą po prostu portale społecznościowe niż gry komputerowe.

Steam to jeden z portali poświęconych grom, który jest najczęściej odwiedzany przez dzieci i nastolatków. W rzeczywistości to coś więcej niż internetowy sklep z grami – to ogromna społeczność skupiona wokół gier, w której dzieci i nastolatkowie mogą komunikować się z innymi graczami, znajdować nowych znajomych, czytać wiadomości i, oczywiście, kupować gry i chwalić się swoimi osiągnięciami w grach.  

kidsinternet_eng_9_auto.png

Strona główna Steam

Jak pokazują statystyki stron internetowych odwiedzanych przez dzieci, innym portalem poświęconym grom, który jest często odwiedzany przez dzieci i młodzież, jest Minecraft. Minecraft może być traktowany jako gra edukacyjna (rozrywka edukacyjna), a w niektórych państwach jest nawet uwzględniony w programie nauczania szkolnego w ramach projektu MinecraftEdu.  

Rodzice powinni regulować czas, podczas którego ich dziecko gra w gry komputerowe. Zbyt duża dawka tej rozrywki może prowadzić do uzależnienia. Dotyczy to w szczególności tzw. gier „infinite”, które ograniczają się do jednego wątku i nie posiadają początku ani końca. W tej kategorii mieszczą się gry MMORPG (Massively multiplayer online role-playing games). Znane są przypadki, gdy zbyt duża aktywność w grach MMORPG wyrządziła szkody w psychice, doprowadziła do uzależnienia, a nawet śmierci na skutek wyczerpania.      

Rodzice powinni również zwracać uwagę na to, w jakie gry gra ich dziecko, na ograniczenia wiekowe oraz treść gry, jak również na to, jakie umiejętności rozwija dana gra.  

Gry komputerowe nie są niczym złym, lepiej jednak dla dzieci, gdy spędzają swój czas na czymś produktywnym.

Alkohol, tytoń, narkotyki

Popularność stron internetowych z kategorii „Alkohol, tytoń, narkotyki” stanowiła pewną niespodziankę. Największe zainteresowanie tym tematem wykazują dzieci z Niemiec (22,79%) oraz Wielkiej Brytanii (25,37%).

kidsinternet_eng_10_auto.jpg

Popularność kategorii Alkohol, tytoń i narkotyki" w różnych państwach, kwiecień 2015 - kwiecień 2016, na podstawie statystyk modułu Kontroli rodzicielskiej Kaspersky Lab

Jednak dziecko może zetknąć się z tym tematem niemal wszędzie w internecie. Na przykład, na wszelkiego rodzaju blogach dla nastolatków nierzadko znaleźć można zdjęcie dziewczyny z bongo lub zdjęcia gloryfikujące wódkę.  

kidsinternet_eng_11_auto.jpg

Publikacje na portalach społecznościowych promujące spożycie alkoholu, zażywanie tytoniu i narkotyków  

Podobne wiadomości często pojawiają się na różnych stronach oferujących rozrywkę, takich jak 9gag.

kidsinternet_eng_12_auto.png

Obrazy publikowane na stronie 9gag

W ostatnich latach rozpowszechniły się „dopalacze”, które można łatwo kupić w internecie. Organy ścigania w różnych państwach mają problemy ze śledzeniem i blokowaniem setek nowych stron internetowych z dopalaczami, jakie pojawiają się każdego dnia. Również portale społecznościowe zawierają liczne oferty zakupu „dopalaczy".

kidsinternet_eng_13_auto.png

Sklep internetowy sprzedający „dopalacze"

Narkotyki syntetyczne nie są legalne, i na pewno nie są bezpieczne. Skutki ich zażycia są nieprzewidywalne i mogą spowodować poważne szkody.

Handel elektroniczny

Popularność tej kategorii pokazuje, jak dużym zainteresowaniem cieszą się wśród dzieci zakupy online.

kidsinternet_eng_14_auto.jpg

Popularność kategorii Handel elektroniczny" w różnych państwach, kwiecień 2015 - kwiecień 2016, na podstawie statystyk modułu Kontroli rodzicielskiej Kaspersky Lab

Jak widać, dzieci i młodzież w Chinach, Japonii i Stanach Zjednoczonych odwiedzają sklepy internetowe częściej niż w innych krajach. Z listy stron internetowych najczęściej rejestrowanych przez moduł Kontroli rodzicielskiej wynika, że najpopularniejsze sklepy internetowe to Taobao w Chinach, Uniqlo w Japonii i Amazon w Stanach Zjednoczonych.   

Oprogramowanie, treści audio i wideo

Interesujący trend można zaobserwować w kategorii „Oprogramowanie, treści audio i wideo”. W ciągu ostatniego półtora roku liczba odwiedzin stron internetowych, gdzie można pobrać lub obejrzeć filmy, kreskówki lub posłuchać muzyki, wzrosła dwukrotnie wśród dzieci i młodzieży.

kidsinternet_eng_15_auto.jpg

Popularność kategorii Oprogramowanie, treści audio i wideo " w różnych państwach, styczeń 2015 - kwiecień 2016, na podstawie statystyk modułu Kontroli rodzicielskiej Kaspersky Lab

Z pozoru ta kategoria stron internetowych nie wydaje się szczególnie szkodliwa. Nie należy jednak zapominać o nielegalnym oraz szkodliwym oprogramowaniu – wprawdzie nie „skrzywdzi” ono dziecka, ale może wyrządzić znaczne szkody w komputerze.  

kidsinternet_eng_16_auto.jpg

Popularność kategorii Oprogramowanie, treści audio i wideo" w różnych państwach, kwiecień 2015 - kwiecień 2016, na podstawie statystyk modułu Kontroli rodzicielskiej Kaspersky Lab

Dzieci w Japonii oglądają kreskówki i słuchają muzyki online znacznie częściej niż ich rówieśnicy w innych krajach. Odsetek dla Rosji i Meksyku jest najniższy. W Rosji może wynikać to z tego, że większość młodych użytkowników słucha muzyki na portalu społecznościowym VKontakte.

Według statystyk Kontroli rodzicielskiej Kaspersky Lab, YouTube stanowi najpopularniejszą stronę internetową w tej kategorii.

Zakończenie

Popularność pewnych rodzajów stron internetowych wśród dzieci w różnych państwach może mieć związek z cechami kulturowymi i warunkami gospodarczymi danego państwa.

Jeśli spojrzymy na ten problem globalnie, zauważymy tendencję spadkową w popularności internetowych mediów komunikacyjnych wśród dzieci i młodzieży. Przyczyną tego zjawiska jest coraz powszechniejsze wykorzystywanie technologii mobilnych oraz dostępność smartfonów w krajach rozwiniętych, pojawienie się mobilnych mediów społecznościowych oraz aplikacji służących do komunikacji internetowej, jak również fakt, że użytkownicy mogą być zawsze online dzięki swoim urządzeniom mobilnym. Jednak w państwach, w których smartfony są mniej rozpowszechnione, dzieci wykorzystują w większym stopniu komputery do komunikacji internetowej.   

Co ciekawe, im niższy wskaźnik „Internetowe media komunikacyjne” dla danego kraju, tym większa popularność gier komputerowych:

kidsinternet_eng_17_auto.jpg

Popularność kategorii „internetowe media komunikacyjne" i Gry komputerowe" w różnych państwach, kwiecień 2015 - kwiecień 2016, na podstawie statystyk modułu Kontroli rodzicielskiej Kaspersky Lab

Dzieci stają się coraz bardziej samodzielne w sieci: wybierają, jaką muzykę chcą słuchać, jakie filmy i kreskówki chcą oglądać, i jakie produkty chcą kupić.

Samodzielność jest pozytywną cechą dziecka, ale rodzice muszą monitorować, co ich pociecha robi online – tak jak w prawdziwym życiu. Narzędzie Kontroli rodzicielskiej może stanowić jedynie pomoc w ochronie Twojego dziecka przed niepożądaną treścią, ale może okazać się bardzo użyteczne – dlatego nie odrzucaj go od razu. Produkt firmy Kaspersky Lab – Safe Kids – nie tylko blokuje niepożądane strony, ale również powiadamia rodziców o wszelkich niepokojących frazach, które wyszukuje dziecko, oraz o jego aktywności na portalach społecznościowych. Ponieważ program ten działa również na urządzeniach mobilnych, rodzice mogą również uzyskać informacje dotyczące lokalizacji ich dziecka.

Dzisiaj internet stanowi naturalne środowisko dzieci, a zwłaszcza nastolatków. Robimy wszystko, co w naszej mocy, aby było bezpieczne.